محمد مهدی صفاریان متولد 1360 در مقطع کارشناسی رشته پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی همدان فارغ التحصیل شد و اکنون در ICU بیمارستان پارس و بیمارستان فیاض بخش مشغول خدمت رسانی به بیماران است.

مراقبت کردن از بیمار در هوایپیما و اعزام به کشوری دیگر استرس زیادی برای وی به همراه داشت چرا که بردن بیمار با ونتیلاتور دارای باتری در هواپیما که هر آن ممکن است اتفاقی رخ دهد کار بسیار سختی بود.  

اما صفاریان به دلیل تلاش در مراقبت از بیمار در شرایط ویژه از سوی سازمان پزشکی ورزشی کشور و پروفسور سمیعی پزشک مشهور ایرانی مقیم آلمان تقدیرنامه دریافت کرد.

گفت و گوی ما را با این پرستار موفق می خوانید:

*آقای صفاریان ماجرای اعزام شما به آلمان از کجا آغاز شد؟

صفاریان: «نونا پسانین» از دونده های تیم ملی و قهرمانان پرش بود که هنگامی که در اردوی تیم ملی در ورزشگاه آزادی برای صرف ناهار می رفت ناگهان یکی از درهای استادیوم می افتد و از ناحیه گردن آسیب می بیند و دربخش ICU بیمارستان پارس بستری می شود و تحت عمل جراحی فیوژن گردنی قرار می گیرد اما متأسفانه دچار کوادرپلژیک (فلج اندامی) می شود و حرکت دست و پای وی مختل می شود.

پس از اینکه مدتی از عمل جراحی می گذرد و فیزیوتراپی ادامه می یابد متوجه شدند که وی دچار له شدگی نخاع شده به همین دلیل مسئولان سازمان تربیت بدنی پیگیر نحوه درمان و کمک به این ورزشکار بودند که در این زمینه آقای دکتر پورکاظمی، رئیس سازمان پزشکی ورزشی پیگیری درمان «نونا پسانین» را برعهده گرفت و موضوع اعزام وی برای ادامه درمان به کشور آلمان تحت نظر پروفسور سمیعی پزشک مشهور ایرانی در آلمان مطرح شد.  

*چطور شما آنان را همراهی کردید؟ بحث همراهی شما چطور مطرح شد؟

طی هماهنگی های انجام شده با پروفسور سمیعی «نونا» در بیمارستان تخصصی مغز و اعصاب INI در شهر هانوفر آلمان پذیرش گرفت و قرار شد به همراه پدر و مادر و پرستار ICU به این بیمارستان اعزام شود.

از آنجایی که «نونا» تحت ونتیلاتور قرار داشت در طول پرواز و انتقال به کشور آلمان نیز نیازمند دریافت مراقبت پرستاری ویژه بود و باید به لحاظ تنفسی مراقبت می شد. بنابراین من به عنوان پرستار، وی را تا بیمارستان INI همراهی کردم.

در طول پرواز به دستگاه هایی مانند ونتیلاتور پرتابل، اکسیژن و ساکشن نیاز داشتیم که توسط سازمان پزشکی ورزشی  تهیه شد و در اختیار ما قرار گرفت.

روز 20 شهریور 1389 با آمبولانس از بیمارستان به فرودگاه امام خمینی(ره) منتقل شدیم و با توجه به اینکه اجازه ورود آمبولانس به باند پرواز داده نشد، بیمار را با برانکارد از در ورودی فرودگاه تا طی مراحل چک ویزا به هواپیما منتقل کردیم و پس از هماهنگی های نهایی با مسئولان پرواز کشور وی را به هامبورگ منتقل کردیم.

 *در طول پرواز با مشکلی مواجه نشدید؟

پرواز ما 5 ساعت طول کشید که با توجه به احتمال خراب شدن وضع تنفسی و نیاز به دستگاه های جایگزین و ساکشن در فضای کوچک هواپیما و قرار داشتن بیمار بر روی برانکارد کار مشکل شده بود. علاوه بر آن هواپیما اجازه نداشت بیش از 2 یا 3 لیتر اکسیژن به ما بدهد. در طول پرواز بیمار چند بار به تعویض باتری، ستینگ دستگاه ونتیلاتور و ساکشن نیاز پیدا کرد که با توجه به فلو پایین اکسیژن و افت SPO2 کار کمی مشکل شد. اما خوشبختانه بدون مشکل به فرودگاه هامبورگ رسیدیم.

*چطور با بیمار به بیمارستان مورد نظر منتقل شدید و نحوه درمان وی چگونه پیگیری شد؟

صفاریان: در فرودگاه هامبورگ آمبولانس بیمارستان INI و افسر گذرنامه در باند پروازی منتظر ما بودند که بلافاصله کار انتقال بیمار را به بیمارستان انجام دادیم. پروفسورسمیعی استقبال خوبی از «نونا» کرد و وی را در بخش ICU بیمارستان بستری کرد. من نیز تا چند روز در ICU همراه بیمار بودم تا شرح حال وی را به پزشکان ارائه دهم. از سوی دیگر چون ریه های بیمار دچار آتلکتازی شده بود به دستور پزشک داخلی «نونا» باید تحت ونتیلاتور قرار می گرفت.  پزشکان ICU و پروفسورسمیعی شرح حال کاملی از بیمار دریافت کردند و پروتکل درمانی وی آغاز شد.

پس از چند روز تراکئوستومی بیمار پس از عمل جراحی بسته شد و زخم مختصری که در پشت بیمار ایجاد شده بود جراحی شد و «نونا» از این پس می توانست صحبت کند.

فیزیوتراپی و عکس های تکمیلی نیز انجام شد که پروفسورسمیعی تشخیص داد فعلاً نیازی به عمل جراحی نیست.

 * اکنون حال «نونا» چطور است؟ به ایران منتقل شده یا هنوز در آلمان بستری است؟

صفاریان: درمان «نونا» هنوز توسط پروفسورسمیعی و تیم درمان بیمارستان INI پیگیری می شود و ادامه دارد. اکنون مچ دست بیمار حرکت می کند و این جای بسیار خوشحالی است. فیزیوتراپی ها ادامه دارد و تا حدودی نیز حرکت پاهای بیمار بازگشته است.  

*انگیزه شما از همراه شدن با این بیمار چه بود؟

اول از همه کمک به «نونا» بود. چون واقعاً وضع روحی خوبی نداشت و امیدوار بود که اگر برای درمان به آلمان منتقل شود وضعیتش بهتر خواهد شد. بنابراین با توجه به درخواست پدر و مادر «نونا» و تصمیم بیمارستان من به عنوان پرستار او را همراهی کردم. از سوی دیگر نیز مایل بودم سیستم پرستاری آلمان و نحوه ارائه مراقبت ها و شرایط کار آنان را از نزدیک مشاهده کنم.  

*وضعیت سرویس دهی در بیمارستان  INI چطور بود؟

بیمارستان  INIبیمارستان خصوصی فوق تخصصی مغز و اعصاب به ریاست پروفسورسمیعی در شهر هانوفر آلمان است که هر بیماری که آنجا پذیرش می شود پیش بینی اقامت برای همراهان وی نیز صورت گرفته و همراهان بیمار می توانند از خدمات هتل بیمارستان استفاده کنند.

این بیمارستان بخش ICU بسیار پیشرفته ای دارد که پرستاران بسیار کارآمد و تخصصی ICU در آن به انجام وظیفه مشغول هستند و تجهیزات و امکانات و حقوق و مزایای بالای آن کار پرستاران در آلمان را بسیار راحت تر کرده است.

در این بیمارستان حرف اول را بیمار می زند. درباره پروتکل درمانی با بیمار صادقانه مشورت می شود تا ابهام و شک و شبهه ای باقی نماند. به عنوان نمونه «نونا» از وضعیت ساکشن خود رضایت نداشت و این مسئله را با پروفسورسمیعی در میان گذاشت که وی نیز تمام پرستاران را در طی یک جلسه در حضور «نونا» خواست تا نوع دیگری از ساکشنی را که بیمار راحت تر است با رعایت تمام شرایط استریل برای او انجام دهند.  

*وضعیت پرستاری و نحوه ارائه مراقبت ها در آلمان چگونه بود؟

آنچه که برای من قابل توجه بود این بود که در آنجا نجات جان بیمار و پروتکل درمانی بیمار از اهمیت فوق العاده ای برخوردار بود و نه تنها تیم درمان بلکه همه عوامل دست به دست یکدیگر می دادند تا جان بیمار به خطر نیفتد به عنوان مثال ما برای انتقال «نونا» از هامبورگ تا هانوفر 120 کیلومتر را با آمبولانس با سرعت 200 کیلومتر در ساعت طی کردیم. در طول این مدت تمام اتومبیل ها حتی با ورود به چمن های کنار جاده، مسیر را برای آمبولانس باز می کردند و به اهمیت کار ما و ارزش زمان در نجات جان بیمار واقف بودند.

آنچه در تمام بیمارستان و سیستم پزشکی و پرستاری این کشور مشهود است نظم در کار است که آن را سرحوله فعالیت های خود قرار داده اند. به طوری که ساعت ملاقات یک دقیقه جا به جا نمی شود و هیچ کس در غیر ساعات ملاقات به هیچ عنوان نمی تواند از بیمار عیادت کند.  

*در کشور ما  نحوه ملاقات با بیمار بستری در بخش های ویژه معمولاً از پشت شیشه و از راه دور است آیا شما این نوع ملاقات را در آلمان هم دیدید؟

صفاریان: یکی از اصول مراقبت در ICU مرتفع شدن نیازهای حسی بیمار است. بنابراین به هیچ عنوان در کشور آلمان بیماران ممنوع الملاقات نشده اند و اتفاقاً باید بیمار هر روز با رعایت نکات ایزوله ملاقات داشته باشد. این کار به بهبود بیمار بسیار کمک می کند و اگر به نیازهای حسی و عاطفی بیمار توجه نشود به لحاظ روحی دچار افسردگی می شود و امید خود را از دست می دهد و در پروتکل درمانی بیمار خدشه ایجاد می شود.  

*به اعتقاد شما چه تفاوتی بین  پرستاری در ایران و آلمان وجود دارد؟

صفاریان: پرستاران ایرانی از لحاظ علمی چیزی از پرستاران آلمانی کم ندارند زیرا منابع تحصیلی ما یکسان و بروز است. اتفاقاً از لحاظ عملی و تئوری پرستاران ورزیده ای داریم اما پرستاران آلمانی فراغ بال بیشتری برای ارائه خدمت دارند. شرایط کار مناسب برای آنان مهیا تر است. آنان ساعت کار استاندارد دارند و اجازه کار کردن همزمان در 2 بیمارستان را ندارند. بنابراین بیشتر به کار مشرف هستند. اما خستگی در پرستاران ایرانی موج می زند و درنتیجه خطاهای پرستاری افزایش می یابد. در آلمان پرستاران بین 3هزار و 500 تا 4 هزار یورو معادل حدود 6 میلیون تومان حقوق دریافت می کردند. این در حالی است که حقوق و مزایای پایین در ایران پرستاران را بی انگیزه می کند.

نوع نگاه به حرفه پرستاری در ایران زیاد جالب نیست. پرستاری در کشور ما مورد ظلم واقع شده است. شغلی که شب بیداری دارد به خودی خود سخت است ولی حجم بالای کار و ساعت کاری زیاد سیستم پرستاری ما را فرسوده کرده. پرستاری که بخواهد خدمات خوبی را به بیمار ارائه دهد بر اثر گذشت 10 سال دچار عوارض و فرسودگی جسمی می شود. مسئولان باید فکر کنند که بالاخره این ذخیره خوب و سرمایه انسانی زمانی تمام می شود. بنابراین باید به فکر سلامت پرستاران هم باشند.  

*جایگاه پرستاری در کشورهای پیشرفته چگونه است؟

در تمام دنیا نقش پرستار در تیم پزشکی جایگاه بسیار ویژه ای دارد و یک پزشک حاذق بدون دارا بودن تیم پرستاری قوی هیچ وقت قادر به ارائه درمان خوب به بیمار خود نیست. مردم نمی دانند اگر پرستار ICU نباشد هیچ گاه بیمار از ICU سالم بیرون نمی آید. مهمترین نقش درمان بیمار به خصوص در بخش های ویژه  توسط پرستار متخصص انجام می شود. در واقع اساس پزشکی انجام کار به صورت گروهی است. بنابراین آنچه که من در بیمارستان  INIآلمان دیدم این بود که پرستاران جایگاه ویژه و ممتازی داشتند.  

*آیا نحوه آموزش به بیمار با کشور ما تفاوت داشت؟

صفاریان: اتفاقاً روی آموزش به بیمار و انجام فیزیوتراپی تأکید خاص داشتند. در زمینه آموزش به بیمار تمام مسائلی که راجع به بیمار بود از جمله پیش بینی اتفاقات روزهای بعد به لحاظ روند درمانی و حتی اینکه چه پزشکانی با چه تخصص هایی قرار است وی را ویزیت کنند با ذکر نامشان به بیمار گفته می شد. با تعویض شیفت کاری هر پرستار جدید خود را به بیمار معرفی می کرد و مراقبت های پرستاری آن روز را به بیمار اطلاع می دهد و قبل از انجام هر کاری مثلاً ساکشن کردن یا دارو دادن از بیمار اجازه می گیرد.

فیزیوتراپی را نیز به عنوان یک اصل محسوب می کنند که اگر درست و به موقع انجام شود بسیار می تواند پس از عمل جراحی به افزایش تونوسیته عضلات و بازتوانی بیمار کمک کند.

* آیا با علاقه قبلی به پرستاری وارد شدید؟

واقعیت این است که من ارزش کار پرستاری را بعداً درک کردم که اگر در سیستم درمان پرستار خوب وجود نداشته باشد تمام سیستم فلج می شود و اگر پرستار خوب نداشته باشیم هیچ وقت شاهد لبخند رضایت بیمار نخواهیم بود.  

*به اعتقاد شما پرستار خوب چه کسی است؟

پرستاری که از دانش روز آگاه باشد و دستوراتی که از سوی پزشک برای درمان بیمار صادر شده را دلسوزانه اجرا کند و بتواند با بهره گیری از تجربه خود بهترین نوع مراقبت را برای بیمار انجام دهد.

*آیا تصور نمی کنید با توجه به سختی و مشکلات این حرفه انتظار مردم و بیماران نیز از پرستاران زیاد باشد؟

مردم و بیماران هر چه انتظار داشته باشند بجاست. زیرا بیمار به عنوان مددجو حق دارد که به او رسیدگی شود و در جریان وضعیت پزشکی و پرستاری خود قرار داشته باشد و بداند چه روند درمانی را باید طی کند تا استرس وی کمتر شود. اما زمانی که پرستار ما به دلیل مهیا نشدن امکانات و شرایط کاری سرشار از استرس و مشکلات زندگی روزمره است و آرامش ندارد چطور می تواند بیمار را آرام کند؟ ما زمانی می توانیم پرستاری خوبی داشته باشیم که به لحاظ هزینه های زندگی تأمین باشیم و نگران ها و استرس های روزمره مان به حداقل برسد. دراین صورت می توانیم مانند کشورهای پیشرفته دنیا وظیفه خود را به نحو احسن انجام دهیم.

 * چقدر با فعالیت های سازمان نظام پرستاری آشنا هستید؟ و به اعتقاد شما تا حد در دستیابی به اهداف حرفه ای موفق عمل کرده است؟

صفاریان: از سال 1383 عضو سازمان نظام پرستاری شدم. به نظرمن هر شغلی با قرار گرفتن زیر یک نظام صنفی هدفمند می شود زیرا تک تک افراد حرفه به جای چند صدا در قالب یک صدا اهداف مد نظر خود را دنبال می کنند. خوشبختانه طی چند سال گذشته در ایران پس از تشکیل نظام پرستاری قدم های خوبی برای ارتقای پرستاری برداشته شده و تا حدودی وجهه پرستار و حرفه پرستاری تغییر یافته و فعالیت حرفه ای پرستاران نمود یافته است.

سازمان نظام پرستاری نیز با این پشتوانه قوی که از پرستاران دارد می تواند فعالیت های بسیار مهمی را انجام دهد و اکنون بزرگترین اقدامی که پرستاران ما را خوشحال می کند اجرایی شدن قانون کاهش ساعت کار و تحقق مطالبات پرستاران در تمام بخش ها است.

امیدوارم با استخدام 23 هزار پرستار جدید بخشی از بار کاری پرستاران کاهش یابد و قرارگیری نیروهای جدید در کنار نیروهای قدیمی به انتقال تجربیات کاری و کسب مهارت های عملی پرستاران جوان کشورمان منجر شود.

از سوی دیگر انتخابات سومین دوره نظام پرستاری کشور را در پیش رو داریم که حضور اعضای سازمان پای صندوق های رأی یک تکلیف حرفه ای محسوب می شود زیرا در صورت بی تفاوتی نسبت به این موضوع مطالبات خود را از دست می دهند. ما زمانی می توانیم حرف خود را به کرسی بنشانیم که همه با هم متحد باشیم.

 *چه آرزویی برای جامعه پرستاری کشور دارید؟

امیدوارم شأن حرفه ای پرستاری در جامعه ما مانند بقیه جوامع پیشرفته همواره ممتاز باشد تا احترامی که جامعه به پرستاری می گذارد بتواند خستگی کاری پرستاران و مشکلات این حرفه را برطرف کند. آرزوی سلامت برای تمام کادر درمان دارم و آرزوی نهایی من این است که همه پرستاران ایرانی متحد با هم تحت یک نظام حرفه ای پرستاری یک هدف واحد را که همان ارتقای پرستاری و نظام سلامت در جامعه با اولویت کمک به مردم است را پیش ببرند.

و سخن آخر...

از پزشکان،مترون و کادر پرستاری بخش ICU GENERAL بیمارستان پارس که دلسوزانه از «نونا پسانین» مراقبت کردند و همچنین از همکاری های دکتر پورکاظمی رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی کشور قدردانی می کنم.

از مسئولان می خواهم که به پیشگیری و ایمنی در کار و ورزش توجه بیشتری کنند اگر همواره تجهیزات و امکانات را مورد بازبینی قرار دهند هیچ گاه شاهد این حوادث تلخ نخواهیم بود.

از مردم عزیز کشورمان نیز می خواهم که برای بهبودی کامل «نونا» دعا کنند تا هرچه زودتر به زندگی عادی و دنیای ورزش بازگردد.

گفت و گو از سمیه ایزدی

پایان خبر